Giáo Trình Văn Học Trung Đại Việt Nam Tập 2 đưa bạn lạc vào thế kỷ XVIII – nửa đầu XIX, thời kỳ “thế kỷ của khởi nghĩa nông dân”. Đời sống nhân dân khốn khổ đẩy họ vùng lên, với hàng loạt cuộc nổi dậy tiêu biểu: Nguyễn Dương Hưng (1737), Lê Duy Mật (1738), Nguyễn Hữu Cầu (1739), Hoàng Công Chất (1740) kéo dài 30 năm uy hiếp triều đình.
Đỉnh cao là Phong trào Tây Sơn (1771) do ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo – cuộc khởi nghĩa lớn nhất lịch sử dân tộc. Họ đập tan Lê-Trịnh ở Đàng Ngoài, nhà Nguyễn ở Đàng Trong; đánh bại quân Xiêm, quân Thanh xâm lược; thống nhất Nam-Bắc sau hai thế kỷ chia cắt; xây dựng nhà nước tiến bộ với chữ Nôm làm văn tự chính thức, mở Viện Sùng Chính, thi Hương chữ Nôm, phát triển kinh tế công thương.
Tiếc thay, sau Quang Trung, nội bộ suy yếu dẫn đến sụp đổ trước Nguyễn Ánh. Nhà Nguyễn siết chặt kỷ luật nhưng khởi nghĩa vẫn bùng nổ: 50 cuộc dưới Gia Long, 200 dưới Minh Mạng, với Phan Bá Vành, Cao Bá Quát nổi bật. Những phong trào này phản ánh mâu thuẫn phong kiến sâu sắc, manh nha tư tưởng tự do, dân chủ – nền tảng cho văn học đấu tranh quyền sống, tự do.
Song song, từ thế kỷ XVI-XVII, kinh tế hàng hóa bùng nổ tạo đô thị như Thăng Long, Phố Hiến, Hội An. Tầng lớp thị dân, thương nhân phóng khoáng, thoát gông Nho giáo, tiếp xúc phương Tây, phê phán lễ giáo cứng nhắc. Sách phân tích sâu sắc cách bối cảnh này giải phóng sáng tạo văn học, vượt khuôn khổ chính thống, mang đến hơi thở tự do cho tác phẩm trung đại.
Tài liệu học thuật chuẩn mực, giúp bạn nắm vững văn học Việt Nam qua lăng kính lịch sử sống động. Lý tưởng cho sinh viên, giáo viên, người yêu văn học! (Khoảng 350 từ)
