Nhiều người cao tuổi ngại đọc sách số vì cho rằng công nghệ quá phức tạp. Thực tế, với hướng dẫn đúng cách, sách điện tử thậm chí dễ sử dụng và phù hợp với người lớn tuổi hơn sách giấy nhờ khả năng phóng to chữ và đọc trong điều kiện ánh sáng yếu.
Lợi ích vượt trội cho người cao tuổi
Thị lực suy giảm là vấn đề phổ biến sau 60 tuổi. Sách giấy có font chữ cố định thường quá nhỏ gây mỏi mắt, trong khi ebook cho phép phóng to chữ đến 300-400% chỉ bằng chạm hai ngón tay. Chức năng đọc thành tiếng (text-to-speech) giúp người có vấn đề về thị lực vẫn “đọc” sách qua tai nghe.
Sách giấy nặng, khó giữ lâu với người có viêm khớp hoặc run tay. Tablet 500 gram nhẹ hơn nhiều, có thể đặt trên giá đỡ đọc mà không cần giữ. Chức năng lật trang bằng chạm nhẹ thay vì giữ sách mở và lật trang giấy giảm áp lực lên khớp ngón tay.
Chọn thiết bị thân thiện người cao tuổi
iPad (không phải Pro) hoặc Samsung Galaxy Tab A là lựa chọn cân bằng: màn hình đủ lớn 10 inch, giao diện đơn giản, pin bền 10-12 giờ. Tránh smartphone vì màn hình quá nhỏ gây mỏi mắt dù đã phóng to.
Máy đọc sách Kindle hoặc Kobo có ưu điểm giao diện cực kỳ đơn giản – chỉ có chức năng đọc sách, không bị phân tâm bởi app, email, thông báo như tablet. Nút bấm vật lý để lật trang (trên một số mẫu) dễ sử dụng hơn cảm ứng cho người run tay.
Thiết lập ban đầu dễ dàng
Con cháu nên giúp cài đặt lần đầu: đăng ký tài khoản, tải 3-5 cuốn sách yêu thích của ông bà, điều chỉnh font chữ lên size 18-22 (cỡ rất lớn), bật chế độ độ tương phản cao để chữ rõ hơn. Đặt độ sáng tự động để màn hình tự điều chỉnh theo môi trường.
Tạo shortcut trên màn hình chính chỉ có icon ứng dụng đọc sách và một nút “Gọi cho con/cháu” để nhờ hỗ trợ khi cần. Xóa bỏ hết app khác, biến tablet thành thiết bị chuyên đọc sách tránh gây rối.
Hướng dẫn sử dụng cơ bản
Tạo tài liệu hướng dẫn bằng ảnh chụp màn hình, in ra giấy A4 với chữ lớn: “Bước 1: Chạm vào icon màu xanh này”, “Bước 2: Chọn cuốn sách muốn đọc”… Hướng dẫn hình ảnh dễ hiểu gấp 10 lần văn bản thuần.
Dạy một lần rồi để người cao tuổi tự thực hành nhiều lần trong vài ngày tới – không nên làm hộ hoàn toàn. Kiên nhẫn khi họ hỏi lại cùng câu nhiều lần, khuyến khích “thử nghiệm không sợ hỏng” để họ tự tin khám phá.
Giải pháp cho vấn đề thường gặp
Quên mật khẩu: Thiết lập mở khóa bằng vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt thay vì gõ mật khẩu. Lỗi mạng: Tải trước 10-20 cuốn về máy để đọc offline hoàn toàn. Tốn pin nhanh: Dạy tắt WiFi/Bluetooth khi đọc, bật chế độ máy bay để pin bền cả tuần.
Chọn sách phù hợp
Ưu tiên sách cỡ chữ lớn sẵn, văn học cổ điển, hồi ký người nổi tiếng, sách tôn giáo – những thể loại người cao tuổi yêu thích. Tránh tiểu thuyết trinh thám phức tạp hoặc sách kỹ thuật có nhiều thuật ngữ gây bối rối.
Nhiều thư viện công cộng có chương trình cho mượn tablet kèm sách điện tử miễn phí cho người cao tuổi – hỏi thư viện địa phương xem có dịch vụ này không.
