Chương 2 của ‘Giáo Trình Xã Hội Học Đô Thị’ mở ra hành trình sâu sắc khám phá cách tiếp cận và các trường phái chính trong lĩnh vực này. Dù xã hội học đô thị phát triển mạnh từ Mỹ, nền tảng châu Âu đã định hình nó từ những ngày đầu, nhờ di sản của các bậc thầy kinh điển.
Đi sâu vào lăng kính xã hội học, chương trình phân tích đô thị từ nhiều góc độ. Max Weber (1864-1920) coi đô thị là thiết chế xã hội thúc đẩy cá tính con người, với chức năng kinh tế, pháp lý và bảo vệ. Ông nhấn mạnh tính phi cá nhân, quan liêu và lý tính thị trường – những yếu tố cốt lõi của đời sống đô thị hiện đại.
Georg Simmel (1858-1928) khám phá khía cạnh tâm lý: đô thị tạo ra sự blasé (nhàm chán), phi biểu cảm để chống chọi kích thích thần kinh quá tải, nhưng cũng mang lại tự do và thải loại xã hội.
Emile Durkheim phân biệt đoàn kết cơ học (xã hội truyền thống) và hữu cơ (đô thị phức tạp), nơi phân công lao động liên kết con người qua không gian địa lý. Henry Maine bổ sung bằng khái niệm khế ước xã hội, thay thế dòng họ bằng thỏa thuận cá nhân.
Quan điểm phản đô thị như Oswald Spengler coi đô thị là ‘tệ nạn’ mất linh hồn tự nhiên, dẫn đến suy thoái. Simmel cảnh báo lệch chuẩn nhưng nhấn mạnh tiềm năng phát triển.
Tài liệu này không chỉ lý thuyết suông mà trang bị kiến thức thực tiễn cho sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu đô thị hóa Việt Nam. Hiểu đô thị để kiến tạo tương lai bền vững! (312 từ)
